PJESË E PARE ZGJEDHJA Livadh e hije - Ditë e verës LULET E MALEVET, LULET E FUSHAVET, DRANDOFILLJA, ZAMAKU, KARAJFILI, KADIFJA, FILZIGENI, VALLJA TE GJITHA LULET NE VALLE Asht dé tash bora, Dimni ka shkue, E kan blerue Fushë e zabel. Prendvera e erandshme Me hije t' kandshme Qe se po del. Gzon mbarë natyra, Gzon toka e qielli: Ma i bukur dielli Mbi dhé shkelxen. Nper fllad te eres Sod zogu i veres Kangët po i pelqen. Kushdo asht qi zêmren S' i a ngushton friga Per punë te liga, Per ndoj shnjerzim, A j sod t' këndoje Edhe t' vallzoje Me brohorim. LULET E MALEVET Mbasï bjeshkve dé âsht bora E blerue kan fushë e zalle, Eni t' kapna dora-dora E t' a thomi ktu nji valle. T' thomi 'i valle tue këndue, Mal e fushë t' bajmë me jehue. LULET E FUSHAVET Qe po del e butë prendvera, Mâ i shkelxyeshem po ndritë dielli Bulon toka, ndalet era. Po lulzon i bukur Prilli. LULET E MALEVET Neper curra e neper zalle Po shkojn prrojet tue gurgllue; Zogjt e malit valle-valle Rrinë nper gêma tue këndue. LULET E FUSHAVET Veç Bylbyli po rrin idhun, Veç Bylbyli s' po këndon: Si i varruemi n' pranga lidhun, Natë e ditë aj rri e gjimon. LULET E MALEVET Pashi voësen, heu! t'agimit, Pashi at ere qi keni n' g j i, Na kallxoni c' farë idhnimit Na i ka ra Bylbylit t' rï? LULET E FUSHAVET Paska rritë Bylbyli 'i Luie, Me lot t' syvet tue e vaditun: Tash po thonë se 'i dorë-gerbule Kputë i a ka edhè grabitun. LULET E MALEVET Ajo dorë, oh! grabitqare, Qi Bylbylin paska idhnue, Ajo, Zot! u shtangoftë fare, Ajo u thaftë si coklat n' prrue! LULET E FUSHAVET Porsi krandja ajo u shtangoftë! Mbi té bora raftë e mbloftë! Mbi té shiu raftë edhè e zbloftë; Raftë m' té breshni edhè e coptoftë! LULET E MALEVET Deh! mos kjajë, bre zogu i veres, Per ket kób qi t' paska ra. Hec me né n' ket stinë t' prendveres S' kem' me t' lanë na ty me kja. LULET E FUSHAVET Hec, Bylbyl, nder fusha t' kandshme, Ku tash shelnjet kan blerue, Ku me Luie ti t' erandshme Ambel motin ké per t' shkue. LULET E MALEVET Hec me né, Bylbyl, nder male: Na ty t' mbajm me flutra t' larta; T' a bajm gerdhen m' gêma hale, T' apim ujë nder gurra t' kjarta. LULET E FUSHAVET Hec me né, Bylbyl, nder djerre, Ku te n j oma Luie sh tillen: Nji qi t' duesh nder to ti merre: Po t' a falim Drandofillen... KARAJFILI (tue dalë prej Valljet) Pse thoni Drandofillen?... Aspak jo Drandofillen!... Shka asht Drandofillja?... A dro s'ka Luie tjera per me pa j tue Bylbylin? KADIFJA Ajo asht Mbretnesha e jonë. KARAJFILI Shuej, moj, zan'!... Je ba si laken e veshktë e ti don me folë... Kush asht Mbretnesha e jonë?... c' farë Mbretneshe don me thanë ti ktu?..., S' e duem ma Drandofillen Mbret¬neshe mbï vedi. Ti deshtke me na thanë se kush âsht Mbretnesha e jonë: zverdhce e keqe! (Zamaku, Vjollza, Lashagfeli, Zymyli dalin prej Valljet e shkojnë e rrinë nget Karajfilit m' anesh. Vallja shkatrrohet. Zhurmë nder Luie). ZAMAKU Si Karajfili Ket fjalë e çili, Ju Luie tjera Ulnju nji hera E zeni vend, E t' ba j me kuvend; Pse edh' un kam ndie Tue folun zi Per Drandofille: Se s'ndigjon kshille, E se n' asgia Asht tue na bâ. Prandej e mbara E lypë, qi para Na ktu kei fjalë, Pa u xé e kadalë E pa u perzï, T' a ba j me pleqnï. (Te gjitha Lulet rreshtohen në kuvend) Tash pra, Karajfil, Kuvendin na gil E thuej ktu per fille Ç' ankon m' Drandofille KARAJFILI Un tham, se Drandofillja nuk do lanun, Mbretneshë ma permbï né; Pse qyshë se shkeptri n' dorë asajë i asht dhanun Kem' mbetë mbas dore krejt na Lulet t j er a: Thue se njimend per s' tepri kemi lé E se ajo veg ban hij e permbï dhé, E me té vetun se mund t' gilë prendvera. : Po a 'imend se 'i kombit tjeter Na Lulet t j era jemi E se per nanë nji tokë na bashkë s' e kemi? Ah! jo, na t' gjitha thithim n' gji nji eter, E t' gjitha né na ngrofë nji rreze diellit: 245 E 'i voes e 'i serotinë na n j ome prej qiellit Edhe 'i prendverë lulzojmë na n' muej te Prillit. Prandej un kish' me thanun, Se Mbretneshë permbi né Drandofillja gjithmonë nuk asht per t' lanun; ^ E se 'i Mbretneshë e ré Do zgjedhë: a se ma mire Do t' kishe vete dishirë, Qi mbas sodit t' mos zgidhet Mbretneshë t j eter; Por qi na ktu t' forcojmë kanün e vjeter, ^5 E Plejt mandej t' bashkojmë, E me kuvend Mbretnïn na t' a sundojmë. ZAMAKU Fjalët t' ua janë me vend; Por shka se me kuvend Mbretnija sot me sot S' mund t' ngjasë, un drue, shum mot. Per né ma mire, tham ban, Me pasun nji sovran — N' dashtë t' jéte ky tiran — Se 'iqind me lugë n' sahan, Qi s' t' lanë kurrkund derman: Pse njani sallahan, Aj tjetri shakllaban, E shumta kryet bastan: Kush gjarpen e kush derr, S' i ké veg se per sherr. Prandej edh' un po tham, Se Drandofillja m' shkam S' do lanë, jo, ma pertej; Vee se 'i Mbretneshë mandej, Ktu mbledhë si jem' n' kuvend, Asht mire m' e zgjedhë na rend. Un punen kshtu e mendoj, E n' kjoftë se po gaboj, Se e mire s' âsht puna kshtu, Qe Lulet tek janë ktu, N' kuvend edhè na jem', T' kallxojmë per t' bâmë shka kern'; E atij kuvendi na Te gjitha t' i rrimë m' ta. LULET E FUSHAVET Drandofillen nuk e dona Per mbas sodit Rregjineshë! Por nji tjeter fisesh s' ona Do t' a zgjedhim per Mbretneshë. Na, per stinë qi kan me ardhë, Duem qi vee Zamaku i bardhë T' i ketë Lulet nen sundim. LULET E MALEVET Drandofillen nuk e dona Per mbas sodit Rregjineshë; Por nji tjeter fisesh s' ona Do t' a zgjedhim per Mbretneshë Na, per stinë qi do t' na cilin, Sot po zgjedhim Karajfilin T' i ketë Lulet nen sundim. LULET E FUSHAVET Karajfili me ligjë t' veta Kurr mbi né s' ka per t' sundue. LULET E MALEVET As Zamakut, sa t' jet jeta, Na per fjalë s' kemi rne i shkue. LULET E FUSHAVET Me e diejtë se s' del prendverë, Me e dij te se s' apim ere Per t' gjallë na Karajfilit S' i rrimë, jo nen pushtet. LULET E MALEVET Me e dij te se shterrin krojet, Me e dij te se dalim bojet, Na gjallë s' i shtrohna Lilit, As nuk e duem per Mbret. ZAMAKU Nuk asht urti me u zanun N' kuvend, e me u trazue Me shoqishoj'n n' rrezik kür t' jet Mbretnija. Prandej nji fjalë un ktu po due me u thanun: Qi, sa me u zanë nper mue, S' due Mbret me kênë. Nuk m'duhet gja parija, Kür prej mejet shoqnija Do t' hjeke keq e zi. Per Mbret kê t' dueni zgidhni — Per Mbret a per Mbretneshë — Por besen mandej lidhni Se fisi mbarë bujar e bujareshë A Krye a Plak te jet, a t'jét vogjli Unji ka per t' i u shtruem sundimit t' tï, Qi t' jet pështetë mbi ligjë e mbi kanü, M' te cillt Pleqsija dorë nji herë t' ketë vu. KARAJFILI Mbasï nder vedi Lulet kshtu po pshtillen, As un s' due Mbret me kênë. Kè t' duen Ie t' zgjedhin. Pse s' due qi kobe neper mue te rrjedhin: 3: Vee shka: Mbretneshë s' e due ma Drandofillen. Por, mbasï na m' nji fjalë s' jem' tue takue, Un kish' me thanë, se puna del ma s' mirit, Me pasë per t' zgjedhë Mbretneshë nji bijash s' nierit, Qi me dashtnï te vijë me na sundue. LULET E MALEVET Fjalen t' ande nuk e losim; Edhè né — m' ket fjalë na ké. LULET E FUSHAVET Kuvendisht na edhè po e sosim, Qi, sa Luie jem' ktu mbledhë, Per Mbretneshë kemi per t' zgjedhë Nji bijë nierit — Vashë bujare... FILZIGÊNI (prej Shqypnije) Vashë bujare — edhè Shqyptare. DISA LULE SE BASHKU Te lumët goja, Filzigên, Se kusür kund fjalës s' po i lên. KARAJFILI Por, tash, ndigioni — me zgjedhë kê doni? FILZIGÊNI Per Mbretneshë do zgjedhë ndoj bï', Jo e kabastë, jo matrahule; Por tanë hir, tanë hijeshi, Qi t' jet nieri e te dajë Luie: Dishka, t' thuesh, si nji Hyjneshë Si n' Shqypnï qi syu t' i ndeshë. ZAMAKU Pra 'i herë ma para ktu na po pëvesim, A ka kund Vashë, qi t' jet porsï Hyjneshë; E n' kje se u gjet, m' seli na atbotë e njesim E per t' a njoftun kemi per Mbretneshë TE GJITHA LULET NE VALLE Kush e ka ballin si hana? Kush e ka synin si dielli? Kush e ka shtatin si Zana? Kush e ka gazin si Prilli? VALLJA I ká 'i Vashë, êmnit Jerina N' at Shqypni lé, si prendvera, Si ajo voësa mbí kodrina, Si ajo Lulja qi i vjen era. Duka e sajë si drita e agimit, Fjala e sajë shkon tue ferfllue Porsi flladi n' mes t' blerimit, Ku rrinë Zanat tue mrizue. Kah t' i bjerë ajo ndoj vendi: Si aj flamüri n' balie t' ushtrïs: Gëzon landa, guri e shpendi, Nieri i falet Perendis. Si lum nana qi e ka rritun, Si lum ajri qi asht tue e mbajtun, Si lum rrezja qi a tue e shndritun, Si lum toka qi asht tue e bajtun! TE GJITHA LULET SE BASHKU Na Mbretneshë ma t' mire nuk dona. Prandej s' bashku, gjithsi jina, Pre j nji zani ktu po i thona: Rrnoftë Mbretnesha e jonë Jerina! DRANDOFILLJA Tash, po, se pa merzi Pre j fronit jam tue zdrypë, Mbasï m' té ka me hype Zojzsa Jerina. Po, me kta sy te mi Un pá kam sa pjesë qiellet Ne ftyrë asajë i kthiellet, E sa shkelsina. TE GJITHA LULET NE VALLE Pash njat t'amblin fllad te erës, Qi në t' bukren stinë t' prendverës Aq perraallshem t' flet me fille, Deh! na thuej, moj Drandofille, Si Jerinen paske pa E me kê ajo t'asht pergja. DRANDOFILLJA Pergja s' m' asht me kurrkendin, Pse, ç' se asht zanë jeta filli, Si kjo nji Vashë s' ka lé, Kahdo qi dritë ban dielli — Isht' stina, n' t' cillen bora Dêhet prej s' eprash maje, N' t' cillen edhè dallndysha I lên te ndeztat zaje: E prej jetdhanses rreze Mbarset te tanë natyra: Gurgullojnë hijeve gurrat, Tokës i blerohet ftyra: E 'i ditë: kür m' balkue t' qiellvet Kqyrë Drita permbï dhé, Kür tue këndue bylbylat Pershndeten nadjes s' ré: Un n' nji lulishtë te kandshme, Shatorr hapë gjïn, prej qiellet Rrijshe tue thithum voësen, Qi t' njoma na i mban fillet; Kür, qe, i a behë, si rrezja, Jerina atëherë te dera, E kandshme porsï shpnesa, E hieshme si prendvera. Shtatit derdhë, veshen boret, Syn' diell e ballin hanë, Kah m' endej Luie m' Luie, Date vasha si Zanë N' shndet i kerthnesej ftyra, Si Drita prej agimit, Me 'i hije t' ambel gazit, Si aj gazi i rruzullimit, Tue e pa filluen bylbylat Ambel me u shkrï nder valle, Te cillve jeh u bahëshin Zogjt tjerë nper llugje e zalle. E vete e Lulet tjera Kah e pam gjith aq t' madhnueshme Augur, thâm, âsht prej qiellet, Per stina mâ t' gëzueshme. TE GJITHA LULET NE VALLE Por kah, thue, se i paska ardhë Botës s' onë ky fat i bardhë Qi nji dukë kaq e bindueshme M'e gazmue n'kto kohë t' mjerueshme? DRANDOFILUA Tue dashtun i Ameshuemi, Me 'i mrekullï te ré, Me na diftue sa larg i mrrïnë pushteti, Dau n' qiell, at herë, i Lumi, Me çue ket Vashë mbi dhé, Qi dheu t' a dite edhè t' a njifte deti, Shka i qiellvet mundet Mbreti. Hijen e shtatit t' sajë, Hartue qi e kisht' m' rrasë arit, E xier Aj prej visarit Te qiellës, e i thotë Natyrës: Nji trup t' m' i gjajë Ktij shemblli visë per visë; Por vetun s' mundesh: lypi nihmë Dashtnïs. Dashtnija edhè Natyra Bashkë at herë u kshilluene, E at punë, qi e Mendes rregulluese t' motit Do t' ishte ajo pasqyra, Me zeil ato e filluene. Natyra prherë gjetë gadi urdhnit t' Zotit, N' at fjalë t' Hy Sabaotit, Neper mbretni t' vet dueli: Kerkoj te ndeztat rrota, Prej kah thithë driten bota: Kerkoj mbï dhé, m' fund t' detit kamben uli, Me gjetë ma t' bukrat sende, Per t' ndertuem shtatin deshtë prej s' Epres Mende N' ma t' blertat llugje brymen, Lilat e Drandofillet Ma t' njomë i zgodh, te cillt prej Hyut t' Amshuera Per t' marre mandej ki'n frymen: T' bukur dy hyj prej qiellet Shkepi per sy, e gjet fildish te Imuem Hijen me té m' i a mbruem: Ma t' errshmin eban mori Per t' i a shestuem m' balie shtekun: E neper vale t' u rrekun, Ma t' kushtueshmin zadef per dhambë e zori, Nper t' cillt do t' thehej fjala, Qi kurr ma t' ambel s' ndien as bregu as vala. Natyra kshtu ndersa Mbretnïn e vet kerkote, Dashtnija n' farkë te zjarmit t' vet t' pushtueshem U ndjerzte pa i a dá. Tash t' hecunit trajtote Te shtatit t' sajë: tash t' kqyrunt e ngurrueshem, Njiheri edhè t' pershkueshem, I a veshte me ambelcime, Qi t' müjte zêmrat gûr N' virtyt me i rysë dikúr; Fjalë t' kputme e t' ambla, e t' ambla edhè zemrime E 'i t' ambel gaz ma teper Gatoj, me 'i za per valle t' qiellës ma t' eper. Vlote kshtu puna, e cilla Larg u a kalovi shpnesen Natyrës e Dashtënïs, e u mbarue shtati, Hartue qi e kisht' pasë qiella, Per t' rritë mbi shekull besen. E kúr i Dritve aq t' hieshem e pau Ati, Me 'i shpïrt t' kulluet e bgati; I cilli, tue rrahë fleten E lehtë e te prarueme, Drejt viseve te mjerueme Vite kah mbloja e vet me i dhanun j eten, E mblidhte per udhë rrezet E gjithshka n' qiell nder hyj ma kulluet ndezet. TE GJITHA LULET SE BASHKU Oh! t' lumet njato shtigje Kah hija e sajë t' kalojë; Oh! t' lumet njato brigje Kah kamba e sajë t' gjurmojë: Se âsht ndê fusha e zabeli, Ma e mire nji Zânë s' i shkeli. Atjè ma i bukur dielli Mbas tashit, po, do t' shndrise; Lulet mâ t' bukra Prilli Atjè, po, do t' i rrise, E t' paqta stinë e mote Do t' enden prej kso bote. LULET E FUSHAVET Tash, po, se' i kohë e ré Do t' nisë me u endë per né; Pse ku sundon Jen na Gëzon fusha e kodrina: Bân rrush qarri edhè pisha, Bïnë gruni neper plisha: Shuhet mjerimi e e liga: Zbutet bisha edhè shlliga: E shuhet mnija e resa, E njallet n' shekull shpresa: Burrnija e besa e Zotit Mkamben si dikúr motit. LULET E MALEVET Oh rrnoftë! E aj Zot prej qiellet, Qi i fali mendt e kthiella, Q' i a shtroj ftyrës Drandofillet E i ndezi m' balie dy diella, Aj rrugen i a shtroftë para E i priftë gjithmonë ka' e rnbara. Perpara sajë potera U shuftë, edhè duhija; çilët edhè e butë prendvera, Kahdo t' i b j ere hij a. Per té cilshin zymylat. Per té kndojshin bylbvlat. Rrnoftë Mbretnija! LULET E FUSHAVET Rrnoftë Lirija! TE GJITHA LULET SE BASHKU E der t' enden moti e stina Rrnoftë Mbretnesha e jonë Jerina!